Bên lề Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Tầm nhìn dài hạn cho "đô thị di sản"

Bước sang đợt 2, Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 20/4, các đại biểu Quốc hội nghe Tờ trình và thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam; dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công… sau đó thảo luận tại tổ về các nội dung trên.

Bước sang đợt 2, Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 20/4, các đại biểu Quốc hội nghe Tờ trình và thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam; dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công… sau đó thảo luận tại tổ về các nội dung trên.

Trao đổi bên hành lang Quốc hội, một số đại biểu ủng hộ ủng hộ Quốc hội khẩn trương ban hành các nghị quyết trên. Tuy nhiên, theo đại biểu, cần cân nhắc, xem xét kỹ lưỡng một số nội dung trước khi ban hành nhằm nâng cao tính hiệu quả và biến chủ trương thành hiện thực.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp sáng 20/4. Ảnh: An Đăng/TTXVN

Đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (đoàn Phú Thọ) cho rằng cần có tầm nhìn dài hạn cho "đô thị di sản". Đây được xem là bước đi mang tính đột phá để vừa bảo tồn, vừa phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, theo đại biểu, thời gian thí điểm mô hình đô thị di sản 5 năm là quá ngắn, không đủ để hoàn thiện các dự án hạ tầng quy mô lớn hay thu hút nguồn vốn xã hội hóa. Để chính sách thực sự đi vào đời sống, cần kéo dài thời gian thí điểm lên ít nhất 10 năm. Việc này nhằm tạo sự yên tâm cho các nhà đầu tư khi tham gia vào lĩnh vực văn hóa vốn có thời gian thu hồi vốn chậm, đồng thời đủ thời gian để các địa phương xây dựng cơ sở vật chất, sưu tầm và quảng bá di sản một cách bài bản.

Về nội dung sử dụng trụ sở công dôi dư cho hoạt động văn hóa, thể thao như theo đề xuất tại dự thảo, theo đại biểu Nguyễn Văn Mạnh, cần có quy định chi tiết, rút gọn tối đa các thủ tục hành chính đối với việc này. Vì thực tế hiện nay cho thấy, quy trình giao đất, cho thuê đất và phê duyệt phương án sử dụng tài sản công còn chồng chéo, khiến nhiều tổ chức, cá nhân dù có tâm huyết cũng khó tiếp cận được nguồn lực này. Nếu không có "luồng xanh" về thủ tục, những trụ sở dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính sẽ tiếp tục lãng phí, trong khi ngành văn hóa lại thiếu không gian hoạt động.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh cũng cho rằng, cần dành sự quan tâm đặc biệt đối với đời sống của văn nghệ sĩ tại Điều 7 của dự thảo vì theo quy định hiện nay, mức bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn hiện nay là rất thấp, chưa tương xứng với đặc thù lao động nghệ thuật. Dẫn chứng từ thực tế mức bồi dưỡng cho nghệ sĩ múa hay nghệ thuật truyền thống chỉ vài chục nghìn đồng/buổi diễn, đại biểu nhấn mạnh: "Muốn đột phá văn hóa thì phải đột phá về con người trước hết". Trong bối cảnh các đơn vị sự nghiệp công lập đang thực hiện tự chủ, nếu không có cơ chế tiền lương và phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp đủ mạnh, ngành văn hóa sẽ đối mặt với nguy cơ chảy máu chất xám và mai một các loại hình nghệ thuật truyền thống.

Về mô hình Quỹ phát triển văn hóa nghệ thuật, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh đánh giá cao ý tưởng hợp tác công tư và cơ chế "đầu tư mạo hiểm" để sinh lời. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, đây là lĩnh vực mới và khó, đòi hỏi sự minh bạch trong quản lý, do vậy cần làm rõ mô hình tổ chức, bộ máy biên chế và đặc biệt là năng lực chuyên môn của đội ngũ quản lý quỹ. Việc cán bộ văn hóa thực hiện đầu tư mạo hiểm cần có hành lang pháp lý bảo vệ và sự tham gia của các chuyên gia kinh tế để đảm bảo bảo toàn và phát triển nguồn vốn Nhà nước, tránh những rủi ro đáng tiếc.

Liên quan đến dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm chế định luật sư công, đại biểu Hoàng Nam Hải (đoàn Quảng Trị) nêu ý kiến cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên quy định của Luật Luật sư. Đại biểu Hoàng Nam Hải nhấn mạnh, theo quy định hiện hành, để trở thành một luật sư chính thức, một cá nhân phải trải qua ít nhất 24 tháng (bao gồm 12 tháng đào tạo nghề và 12 tháng tập sự); trong khi đó, thời gian dự kiến cho chương trình thí điểm là 24 tháng. Việc dự thảo quy định thời gian thí điểm đúng bằng thời gian đào tạo tối thiểu sẽ gây khó khăn cho việc đánh giá hiệu quả thực tế của đội ngũ luật sư công mới được bổ nhiệm. Đặc biệt, đối với các đối tượng được miễn đào tạo như giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ hay chuyên viên cao cấp (thường là lãnh đạo các vụ), cần đánh giá kỹ tác động đến công việc quản lý hiện tại của họ khi kiêm nhiệm vai trò luật sư công. Do đó, việc mở rộng thời gian thí điểm là cần thiết để có đủ dữ liệu tổng kết, đánh giá trước khi nâng lên thành định chế áp dụng toàn quốc.

Cũng theo đại biểu Hoàng Nam Hải, cần mở rộng phạm vi hoạt động của luật sư công. Thay vì chỉ tập trung bảo vệ quyền lợi của Nhà nước và các cơ quan hệ thống chính trị như dự thảo quy định, luật sư công cần tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người yếu thế. Việc này nhằm tạo sự gắn kết với các nghị quyết về quyền khởi kiện của Viện kiểm sát trong các vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công và đối tượng dễ bị tổn thương. “Việc luật sư công tham gia vào các vụ án do Nhà nước chỉ định không chỉ giúp đội ngũ này rèn luyện tay nghề mà còn giúp ngân sách Nhà nước tiết kiệm được chi phí thuê luật sư bên ngoài, tối ưu hóa nguồn nhân lực sẵn có tại các bộ, ngành”, đại biểu nhấn mạnh.

Theo TTXVN