Tự chủ chiến lược, giữ thế chủ động trong chiến tranh nhận thức - Bài 2: Giữ thế chủ động và trách nhiệm của chúng ta (Tiếp theo và hết)

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhận định:“Thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính thời đại, tạo ra nhiều thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức lớn đan xen; trong nước đang triển khai những quyết sách chiến lược mang tính cách mạng, đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới rất cao; đồng thời đây cũng là bước ngoặt mới, vận hội mới mang tính lịch sử đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhận định:“Thế giới đang trải qua những thay đổi mang tính thời đại, tạo ra nhiều thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức lớn đan xen; trong nước đang triển khai những quyết sách chiến lược mang tính cách mạng, đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới rất cao; đồng thời đây cũng là bước ngoặt mới, vận hội mới mang tính lịch sử đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”. Trong chiến tranh nhận thức, thay vì "bị động chống đỡ", chúng ta cần giành và giữ thế chủ động...

Tránh bị thao túng nhận thức, ngộ nhận giá trị

Chiến tranh nhận thức là vấn đề mang tính toàn cầu. Thách thức của nó đối với vận mệnh dân tộc và sự tồn vong của chế độ luôn hiện hữu, gay gắt. Tuy nhiên, trên phương diện cá nhân, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, tổ chức đảng thì không phải ai, không phải lúc nào cũng có khả năng nhận diện và sức đề kháng. Sự ngộ nhận về giá trị và thái độ bàng quan chính là những lỗ hổng trong bản lĩnh chính trị của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là giới trẻ. Khi chủ thể mơ hồ về nhận thức thì chính là khi dễ bị thao túng bởi chính nó. 

Trình bày chuyên đề "Tư duy, nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc của Đại hội XIV" tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng diễn ra vào ngày 7-2-2026, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (nay là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng) nhấn mạnh: Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bên cạnh thời cơ, thuận lợi cũng gặp không ít khó khăn, thách thức. Các thế lực thù địch, phản động ngày càng ráo riết với nhiều hình thức, thủ đoạn thâm hiểm chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ; các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng nghiêm trọng...

Ảnh minh họa: qdnd.vn

Chiến tranh nhận thức ngày càng được các thế lực thù địch áp dụng, trở thành một trong những phương thức chủ yếu của âm mưu "diễn biến hòa bình" trong kỷ nguyên số. Trên các nền tảng mạng xã hội, hằng ngày, hằng giờ có hằng hà sa số thông tin độc hại. Thuật toán của các nền tảng số ngày càng thông minh và tiện ích. Khi người dùng quan tâm đến vấn đề gì, tìm kiếm những nội dung gì, xu hướng và thái độ sống ra sao..., ngay lập tức các thông tin liên quan sẽ tự động hiển thị trên các tài khoản cá nhân và mức độ cập nhật gia tăng với tốc độ rất nhanh. Nó chẳng khác gì người dùng vừa đào một cái ao giữa bốn bề là chằng chịt các dòng kênh rạch. Chỉ cần khơi nhẹ dòng chảy là ao ngập nước. Các chiêu bài thao túng tâm lý, dẫn dắt cảm xúc của người dùng thông qua các sản phẩm truyền thông độc hại "giả mà như thật" cũng từ đó phát sinh, lây lan.

Một trong những biểu hiện dễ nhận thấy của tác động từ chiến tranh nhận thức là nó làm đảo lộn thang giá trị. Những gì vốn được xem là chuẩn mực có thể trở nên lỗi thời và những điều lệch chuẩn, xấu độc có khi lại được tiếp nhận, tung hô. Không gian mạng đầy rẫy thông tin sai trái, xấu độc được trình bày như một thứ “chân lý”, thu hút nhiều lượt xem, chia sẻ. Đáng nói là nhiều thông tin trong số đó chỉ là những cách diễn giải giản đơn, sai lệch nhưng lại tạo cảm giác dễ hiểu, dễ tin, nhất là đối với những người thiếu nền tảng kiến thức và kỹ năng phân tích. 

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhận định: “Các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, cùng với tác động của cuộc cách mạng khoa học, công nghệ đang làm thay đổi căn bản các chuẩn mực ứng xử và hệ giá trị văn hóa, đặt ra nhu cầu cấp thiết về định vị quốc gia trong trật tự thế giới mới”. 

Khi cái giả xuất hiện nhiều và được lặp đi lặp lại, nó có thể tạo ra cảm giác “giống như thật”. Khi cái sai được chia sẻ rộng rãi, nó có thể được nhìn nhận như một quan điểm có cơ sở và khi ranh giới giữa thật-giả bị xóa nhòa thì nền tảng nhận thức sẽ bị lung lay. Trong chiến tranh nhận thức, các chiến dịch truyền thông thao túng tâm lý xã hội của các thế lực thù địch dễ gây ra sự ngộ nhận giá trị. Nó diễn ra âm ỉ, từ đơn lẻ đến cộng đồng và mang tính hệ thống. Hệ quả là nó làm thay đổi các chuẩn mực ứng xử và hệ giá trị văn hóa. Đây là một thách thức không nhỏ trong công tác chính trị, tư tưởng và môi trường văn hóa của Đảng trong giai đoạn mới, chúng ta cần nhận thức đầy đủ để tránh bị thao túng nhận thức và ngộ nhận giá trị.

"Lá chắn thép" và trách nhiệm của chúng ta

Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) nhấn mạnh: "Công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng trong giai đoạn mới cần tiếp tục được chú trọng, tăng cường, tạo nền tảng vững chắc để nâng cao bản lĩnh, tính tiền phong, tính chiến đấu và năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng". Chỉ đạo của người lãnh đạo cao nhất Đảng ta hiện nay thể hiện rõ tư duy tự chủ chiến lược, gắn kết chặt chẽ giữa xây và chống, lấy xây để chống trong công tác xây dựng Đảng, đặt lên hàng đầu vai trò của công tác chính trị, tư tưởng. Tư duy mới, tầm nhìn mới, yêu cầu nhiệm vụ mới đặt ra cho mỗi cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng là tuyệt đối không được bàng quan trước những tác động toàn diện, đa chiều từ chiến tranh nhận thức trong kỷ nguyên số.

Theo tư duy logic thì sự ngộ nhận giá trị, bên cạnh do yếu tố tác động từ bên ngoài, còn là nguyên nhân chủ quan đến từ bên trong, đó là sự bàng quan trước những diễn biến thời cuộc. Trước những vấn đề liên quan đến thông tin sai trái, xuyên tạc trên không gian mạng ảnh hưởng đến uy tín của Đảng, nhiều người thấy nhưng không lên tiếng đấu tranh, biết phân biệt đúng-sai, nhưng chọn cách im lặng.

Lâu dần, sự im lặng ấy trở thành thái độ sống. Trong môi trường xung đột giá trị mà tiếng nói đúng đắn không được cất lên, thì thông tin sai trái sẽ có cơ hội lấn át. Khi cái đúng không được bảo vệ, cái sai sẽ mặc nhiên có đất sống. Các thế lực thù địch sẽ tận dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), lan truyền thông tin thao túng nhận thức, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong môi trường số. Chiến tranh nhận thức, vì thế không chỉ là cuộc đối đầu giữa “ta” và “địch” mà còn là cuộc đấu tranh ngay từ bên trong mỗi con người, giữa lý trí và cảm xúc, giữa trách nhiệm và sự dễ dãi.

"Bốn kiên định" về chính trị, tư tưởng mà Đảng ta đặt ra tại Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV (kiên định vận dụng và phát triển sáng tạo Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng...) chính là tấm lá chắn thép trong tự chủ chiến lược, giúp chúng ta giữ thế chủ động trong chiến tranh nhận thức.

Đảng ta xác định, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại trong giai đoạn mới không chỉ là giữ vững chủ quyền quốc gia, biên giới, biển, đảo, vùng trời mà còn là giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ thể chế, bảo vệ lòng tin xã hội, bảo vệ không gian mạng, bảo vệ dữ liệu, bảo vệ các mạch máu kinh tế và các lợi ích phát triển chiến lược của đất nước. Cần phải nhận thức đầy đủ đây là nhiệm vụ chiến lược thường xuyên, trọng yếu, cốt lõi, lâu dài, kiên trì của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị.

Cụ thể hóa tư duy tự chủ chiến lược, giữ thế chủ động trong chiến tranh nhận thức đòi hỏi phải bắt đầu từ mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người trẻ. Quy luật của chiến tranh nhận thức là thao túng tâm lý, dẫn dắt cảm xúc. Thứ vũ khí ấy không phải bắn vào khoảng không mà nó nhắm đến bộ óc, trái tim, tâm hồn của mỗi con người, trọng tâm là cán bộ, đảng viên. Vì vậy, nâng cao năng lực để mỗi cá nhân tự “miễn dịch” trước các chiêu bài thao túng nhận thức chính là mỗi người đã góp phần bảo vệ lòng tin xã hội. Khi thông tin trở thành vũ khí thì mỗi cá nhân không chỉ là chủ thể tiếp nhận mà còn phải là một điểm tựa của trận địa nhận thức. Tự chủ trong chiến tranh nhận thức trước hết là tự chủ về cách nhìn, cách nghĩ và cách đánh giá. Đó là khả năng giữ vững hệ giá trị cốt lõi của Đảng và dân tộc, không dao động trước những luồng thông tin trái chiều. Đó là năng lực phân tích, phản biện trên cơ sở khoa học và thực tiễn, không bị cuốn theo cảm xúc nhất thời. 

Ở tầm vĩ mô, tự chủ chiến lược đòi hỏi phải xây dựng được một hệ sinh thái thông tin lành mạnh, trong đó các giá trị tích cực được lan tỏa, các thông tin chính thống có sức thuyết phục và khả năng dẫn dắt. Với trách nhiệm của chúng ta, mỗi người phải tự trang bị cho mình một “hệ miễn dịch nhận thức”, đủ sức đề kháng trước những tác động tiêu cực; góp phần xây dựng hệ sinh thái thông tin lành mạnh, vạch trần và đấu tranh quyết liệt với mọi biểu hiện thao túng nhận thức của các thế lực thù địch.

Nguồn: qdnd.vn